» Mikroskopia - notatki
» Charakterystyka wybranych grup glonów
» Budowa i funkcje liści
» Funkcje białek (hemoglobina i mioglobina)

Cele edukacyjne

1. Poznanie zależności w funkcjonowaniu organizmów żywych na różnych poziomach organizacji.
2. Poznanie teorii i praw biologicznych.
3. Poznanie przykładowych metod badawczych stosowanych w biologii.
4. Integracja wiedzy z różnych dziedzin do wyjaśniania zjawisk biologicznych.
5. Rozumienie znaczenia nowoczesnych kierunków biologii dla postępu w biotechnologii i medycynie.
6. Uzyskanie świadomości zagrożeń cywilizacyjnych wynikających z działalności człowieka.

Zadania szkoły

1. Wzbogacanie wiedzy i umiejętności uczniów, z uwzględnieniem kierunku dalszego kształcenia.
2. Umożliwienie uczniom zapoznania się z metodami prawidłowej obserwacji, analizy, prezentacji i interpretacji wyników badań biologicznych.
3. Umożliwienie uczniom korzystania z różnych źródeł informacji do rozwiązywania problemów biologicznych.
4. Umożliwienie uczniom projektowania doświadczeń biologicznych.

Treści nauczania

1. Komórka - podstawowa jednostka życia:
   1. chemiczne podstawy życia: pierwiastki, wiązania i związki organiczne o kluczowym znaczeniu dla organizmów,
   2. organizacja komórki.
2. Energia i życie:
   1. enzymy i reakcje zachodzące w komórce,
   2. metabolizm: szlaki metaboliczne, katabolizm i anabolizm,
   3. tlenowa produkcja ATP (mitochondria, oddychanie komórkowe),
   4. beztlenowa produkcja ATP (fermentacja, kwas mlekowy),
   5. fotosynteza.
3. Różnorodność życia na Ziemi:
   1. klasyfikowanie organizmów,
   2. przegląd różnych grup systematycznych: wirusy i bakterie, porosty, grzyby, rośliny, zwierzęta,
   3. podstawowe czynności życiowe roślin i zwierząt: odżywianie, oddychanie, transport, wydalanie, koordynacja, rozmnażanie.
4. Genetyka:
   1. cykl komórkowy i chromosomy,
   2. mitoza i mejoza,
   3. podstawy dziedziczności (reguły Mendla, dziedziczenie płci, zależność między genotypem a fenotypem),
   4. zapis i realizacja informacji genetycznej (DNA, kod genetyczny, transkrypcja i biosynteza białka, definicja genu, mutacje),
   5. inżynieria genetyczna i sekwencjonowanie genomów.
5. Ewolucja:
   1. koncepcja i dowody ewolucji,
   2. mechanizmy ewolucji; Karol Darwin i teoria doboru naturalnego, rodzaje zmienności,
   3. zjawiska genetyczne w populacjach,
   4. powstawanie gatunków,
   5. podstawowe prawidłowości ewolucji,
   6. pochodzenie i historia życia na Ziemi,
   7. antropogeneza.
6. Ekologia i biogeografia:
   1. podstawowe pojęcia i koncepcje ekologii,
   2. zależności międzygatunkowe,
   3. lądowe i wodne strefy życia,
   4. krążenie energii i materii w ekosystemie.
7. Biologia stosowana:
   1. biotechnologia w przemyśle, rolnictwie i ochronie środowiska,
   2. biotechnologia oparta o modyfikacje DNA,
   3. problemy etyczne związane ze stosowaniem nowoczesnych biotechnologii.

Osiągnięcia

1. Znajomość budowy i procesów życiowych u przedstawicieli różnych grup systematycznych roślin i zwierząt.
2. Umiejętność wyjaśniania związków między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji żywych organizmów.
3. Postrzeganie funkcjonowania organizmu jako zintegrowanego układu.
4. Umiejętność analizowania zależności między środowiskiem życiowym organizmów a ich budową i funkcjonowaniem.
5. Umiejętność wyjaśniania zjawisk: zmienności, dziedziczenia i ewolucji oraz związków zachodzących między nimi.
6. Umiejętność analizowania zmian zachodzących w środowisku, oceniania ich skutków oraz odnajdywania sposobów naprawy szkód.
7. Posługiwanie się terminologią biologiczną.
8. Umiejętność prowadzenia obserwacji i eksperymentów z zastosowaniem metod poznania naukowego.
9. Umiejętność wykorzystywania różnych źródeł wiedzy do wyjaśniania zjawisk i procesów biologicznych oraz formułowania i uzasadniania własnych opinii.

Cele edukacyjne

1. Pogłębianie rozumienia podstaw działania własnego organizmu w stosunku do wiedzy nabytej w gimnazjum.
2. Kształtowanie postawy odpowiedzialności za zdrowie swoje i innych.
3. Rozumienie zależności istniejących w środowisku przyrodniczym.
4. Rozumienie zależności człowieka od środowiska i wpływu człowieka na środowisko.
5. Rozumienie potrzeby zachowania bioróżnorodności.

Zadania szkoły

1. Umożliwienie uczniom zrozumienia zasad funkcjonowania własnego organizmu.
2. Rozwijanie poczucia odpowiedzialności za działania podejmowane w najbliższym środowisku.

Treści nauczania

1. Organizm człowieka jako zintegrowana całość i prawidłowe jego funkcjonowanie:
   1. główne funkcje organizmu i struktury anatomiczne odpowiedzialne za wypełnianie tych funkcji,
   2. wzajemne oddziaływanie układów i homeostaza parametrów ustrojowych (np. stała temperatura ciała, stały skład płynów ustrojowych np. stężenia glukozy we krwi, stałe ciśnienie krwi),
   3. mózg jako główny ośrodek kontrolno-integracyjny organizmu: zmysły, neuroprzekaźniki, plastyczność działania mózgu (rozwój, uczenie się, pamięć), stres, emocje i ich zaburzenia, osobowość,
   4. układ odpornościowy i jego znaczenie dla zdrowia człowieka, antygeny, przeciwciała, cytokiny, szczepienia ochronne, alergie, przeszczepy, zaburzenia odporności,
   5. układ mięśniowy i jego znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania ciała, typy mięśni, prawidłowy rozwój umięśnienia, predyspozycje do ćwiczeń fizycznych, prozdrowotne znaczenie aktywności fizycznej, szkodliwość dopingu,
   6. rozwój człowieka: poczęcie, rozwój zarodka i płodu, poród, rozwój noworodka,
   7. czynniki chorobowe: wirusy, bakterie, pasożyty, trucizny; antybiotyki,
   8. choroba nowotworowa, onkogeneza i onkoprofilaktyka,
   9. choroby układu krwionośnego, miażdżyca, nadciśnienie, zawał, profilaktyka chorób krążeniowych.
2. Odżywianie się człowieka:
   1. budowa i funkcja układu pokarmowego człowieka,
   2. główne składniki pokarmowe i ich źródła (białka, cukry, tłuszcze),
   3. dieta pełno- i niepełnowartościowa, aminokwasy egzogenne, witaminy, mikroelementy i ich źródła,
   4. aminokwasy egzogenne,
   5. zawartość energetyczna pokarmu, potrzeby energetyczne organizmu, koszty energetyczne wybranych form aktywności fizycznej, otyłość, anoreksja i bulimia,
   6. witaminy, mikroelementy i ich źródła.
3. Elementy genetyki:
   1. budowa DNA, kod genetyczny, gen, synteza białek, genom człowieka,
   2. mutacje i czynniki mutagenne,
   3. choroby dziedziczne i diagnostyka molekularna w medycynie,
   4. zasady inżynierii genetycznej, zastosowanie biotechnologii.
4. Elementy ekologii i ochrony środowiska:
   1. ewolucja i różnorodność biologiczna (genetyczna, gatunkowa i ekosystemów), pochodzenie człowieka, znaczenie różnorodności biologicznej dla człowieka,
   2. czynniki kształtujące różnorodność biologiczną i sprzyjające jej utrzymywaniu się (różnorodność siedlisk, zależności międzygatunkowe),
   3. nowoczesne formy uprawy roślin i nowe odmiany zwierząt hodowlanych, korzyści i zagrożenia z punktu widzenia środowiska i zdrowia (np. rośliny i zwierzęta transgeniczne).

Osiągnięcia

1. Znajomość funkcji fizjologicznych różnych układów organizmu ludzkiego.
2. Rozpoznawanie zagrożeń dla zdrowia człowieka i znajomość zasad działania na rzecz własnego zdrowia.
3. Rozumienie zasad dziedziczenia; dostrzeganie korzyści i zagrożeń wynikających z postępów w genetyce.
4. Znajomość przyczyn aktualnego stanu środowiska w skali lokalnej, krajowej, światowej oraz sposobów przeciwdziałania niekorzystnym zmianom.
5. Świadomość wartości różnorodności biologicznej.